CAMERA’S OP DE UNIVERSITEIT

January 8, 2022

CAMERA’S OP DE UNIVERSITEIT

Op 9 december 2021 verscheen een bericht op nu.nl over de inzet van camera’s door de Universiteit Leiden. De kop van het bericht luidde:

De Universiteit Leiden heeft honderden camera’s tijdelijk uitgeschakeld. Daarmee kon worden bijgehouden hoeveel mensen er in onderwijsruimtes waren. De beslissing werd donderdag genomen omdat er bij studenten onrust was ontstaan over de waarborging van hun privacy.

Hierna volgt het bericht zelf dat als volgt afsluit:

Er is inmiddels ook bij andere universiteiten en hogescholen bezorgdheid ontstaan over het gebruik van dit soort camera’s. Zo stopte de Universiteit Utrecht naar aanleiding van de situatie in Leiden met een test waarbij camera’s werden gebruikt om personen te tellen. Eerder maakten een student en een docent van hogeschool Windesheim in Zwolle een slimme camera onklaar, omdat ze het gevoel hadden te worden gefilmd.

Voorwaar, als er één schaap over de dam is. En voorwaar, een bericht om vanuit Pafort & Partners, immers dé specialisten voor hoger onderwijs, een column aan te wijden. En die kan natuurlijk niet anders dan over het woordje ‘tijdelijk’ gaan uit de kop van het bericht over Leiden. In het bericht zelf is de formulering: Vanwege de ontstane onrust zijn de camera’s voorlopig uitgeschakeld. Dus niet vanwege alle functies die die camera’s hebben en de dreiging die daarvan uitgaat. Want dat die er wel degelijk is, hoewel de universiteit het ontkent, blijkt elders in het bericht:

De universiteit zegt van de camera’s alleen de sensor te gebruiken die geen beeld vastlegt, maar wel mensen kan tellen op basis van geregistreerde beweging. Toch hebben de camera’s meer functies, blijkt uit onderzoek van Mare. Zo kunnen ze gebruikt worden om gedrag te analyseren en mensen te volgen.

En waar dat toe kan leiden zouden we hier kunnen uitwerken, ware het niet dat dat al gedaan is. Lees er pagina 124/5 in de onlangs uitgekomen en vertaalde roman van Dave Eggers, Het alles. (Amsterdam, 2021) maar op na. Daar valt het volgende te lezen.

[Professor] Agarwal was per slot van rekening radicaal, onvoorspelbaar, onbezonnen. Delaney [1] wist nog dat ze op de campus in haar eentje een protestactie was begonnen tegen de nieuwe toezichtmaatregelen. Ze was amper een meter vijftig en sprak bedaard, met nauwelijks ingehouden venijn, door een megafoon die bijna even groot was als zijzelf. Ze protesteerde tegen het gebruik van camera’s in vrijwel elke openbare ruimte van de universiteit. Delaney was blijven staan luisteren naar dat kleine vrouwtje, dat haar ongeveer dertig toehoorders ervan op de hoogte bracht dat er achttienhonderd camera’s op de campus hingen dat de Circle [2] die camera’s tegen een flinke korting had geleverd, dat de beelden beschikbaar waren voor de lokale politie en eigendom waren van de Circle, dat ze elders werden opgeslagen en waarschijnlijk voor stiekeme doeleinden werden gebruikt, dat ze werden gelinkt aan wat de studenten op de campus kochten (er werd geen contant geld meer geaccepteerd) zodat hun gedrag minstens 23,2 uur per etmaal kon worden gevolgd en opgeslagen. Dat hun cijfers, scores en aanwezigheid in een zeer goed te systematiseren digitaal dossier werden opgeslagen en dat dat dossier toegankelijk was voor een schrikbarend grote groep universiteitsmedewerkers.

‘Als jullie in de gaten worden gehouden,’ riep Agarwal in haar megafoon, ‘dan zijn jullie niet vrij! Iemand die onder toezicht staat, kan niet vrij zijn!’

De studenten liepen door, met oordopjes in.

‘Er is geen veilige hoeveelheid asbest en geen veilige hoeveelheid toezicht,’ riep ze.

Een masterstudent antropologie begon haar te filmen.

‘De universiteit heeft niet het recht om jullie te filmen, nergens, nooit!’ zei Agarwal met nadruk.

Inmiddels liepen de studenten met een grote boog om haar heen.

‘Studenten, word alsjeblieft wakker!’

Maar niemand werd wakker. De overgrote meerderheid van Delaneys medestudenten was al sinds de crèche gewend aan camera’s in elk lokaal. Hun ouders wisten hun hele leven al waar ze op elk moment van de dag waren en dat hadden ze nooit hinderlijk gevonden – ze kenden gewoon geen leven zonder toezicht.

Misschien moeten die universiteiten in Nederland nog maar eens bedenken of aan zo’n toekomst willen meewerken. Ze zijn per slot van rekening toch onafhankelijk?

Reageren? Dat kan: info@penpsupport.nl

[1] De hoofdpersoon van de roman. Zij is destijds bij Agarwal afgestudeerd.

[2] Het ICT-bedrijf uit het gelijknamige eerste boek van Dave Eggers. Het Alles is daar een vervolg op.